السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
33
سيره معصومان ( فارسي )
راويانى كه از امام باقر ( ع ) روايت كردهاند شيخ مفيد در ارشاد مىنويسد : بزرگان دين و بقاياى اصحاب و سرشناسان تابعان و سران فقهاى مسلمانان از وى روايت كردهاند . ابن شهر آشوب در مناقب پس از يادآورى همين نكته گفته است : « از صحابه كسانى چون جابر بن عبد الله انصارى و از تابعان ، مانند جابر بن يزيد جعفى و كيسان سختيانى از صوفيان و از فقها افرادى چون ابن المبارك و زهرى و اوزاعى و ابو حنيفه و مالك و شافعى و زياد بن منذر نهدى از آن حضرت روايت كردهاند . از نويسندگان كسانى مثل طبرى و بلاذرى و سلامى و خطيب در كتابهاى تاريخيشان و در موطأ و شرف المصطفى و الابانه و حلية الاولياء و سنن ابى داود و الألكاني و مسند ابو حنيفه و مسند مروزى و ترغيب اصفهانى و بسيط واحدى و تفسير نقاش و زمخشرى و معرفة اصول الحديث و رسالة السمعانى همگى از آن حضرت نقل قول كرده و گفتهاند : « قال محمد بن على . . . و چه بسا در بسيارى از مؤاخذ نيز گفتهاند : « قال محمد الباقر » . ابن شهر آشوب همچنين در جاى ديگر از همين كتاب مىنويسد : شيعيان بر اين نكته متفقاند كه « افقه الاولين » شش نفرند كه جزو ياران امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) بودهاند . اين شش تن عبارت بودند از : زراة بن اعين ، معروف به خربوذ مكى ، ابو بصير اسدى ، فضيل بن يسار ، محمد بن مسلم طائفى و بريد بن معاويه عجلى . از اصحاب آن حضرت حمران بن اعين شيبانى و برادرانش بكير و عبد الملك ، عبد الرحمن و محمد بن اسماعيل بن بزيع « 9 » ، عبد الله بن ميمون قداح ، محمد بن مروان كوفى از فرزندان ابو الاسود ، اسماعيل بن فضل هاشمى از فرزندان نوفل بن حارث ، ابو هارون مكفوف ، ظريف بن ناصح كفنفروش ، سعيد بن طريف الاسكاف ( كفشگر ) دئلى ، اسماعيل بن جابر خثعمى كوفى ، عقبة بن بشير اسدى ، اسلم مكى مولاى ابن حنفيه ، ابو بصير ليث بن بخترى مرادى ، كميت بن زيد اسدى ، ناجية بن عماره صيداوى ، معاذ بن مسلم هراء نحوى و بشير الرحال را مىتوان نام برد . راويانى كه نص امام زين العابدين ( ع ) بر او را نقل كردهاند اسماعيل بن محمد بن عبد الله بن على بن حسين ( ع ) ، زيد بن على و عيسى از پدرش و حسين بن ابى العلاء بودهاند . در حلية الاولياء آمده است : از تابعان : « عمرو بن دينار ، عطاء بن ابى رباح ، جابر جعفى ، ابان بن تغلب » و از ائمه و بزرگان : « ليث بن ابى سليم ، ابن جريح ، حجاج بن ارطاة » در
--> ( 9 ) اين فرد و نيز فردى كه پس از او نامش ذكر شده از اصحاب امام صادق ( ع ) هم بودهاند .